آيد . و اين مكاشفات به صورت دحيهء كلبى و مشاهدهء مقامات انبيا در سماوات برزخى جهت آن حضرت ، منافات با كشف حقايق معنوى در عالم ارواح و شهود مقدّرات و حقايق خواصّ اسما در واحديّت و قبول تجلّيّات ذاتيّه در احديّت ندارد ، چه آن كه آن حقيقت كلّيه جامع جميع اين حضرات است . از آن جا كه حضرت ختمى مرتبت ، خاتم انبيا و شريعت او مكمّل كلّيّهء شرايع الهيّه است و به مظهريّت تجلّى ذات حق و اسم اللَّه ذاتى نايل آمده است و حقيقت او مشتمل است بر جميع مراتب وجودى ، ناچار كتاب نازل بر قلب او نيز مشتمل است بر جميع درجات و مراتب وجود كه مرتبهء نازلهء آن ، الفاظ قرآنيّه و نقوش و ارقام و سور و آيات و كلمات ما بين الدَّفَّتَين است و خطابات قرآنيّه از اين جهت السنهء احوال مخاطبين و استعدادات آنان و معرّف احوالات و مقامات و نشئات مكلّفين در مقام صعود وجود ، بلكه السنهء احوال و مقامات و درجات كلّيّهء نفوس و جميع حقايق در قوس نزولى است . لذا مرتبهء عاليهء قرآن كتاب الهى كه از آن به مطلع كتاب و مرتبهء تعيّن حق به اسم « متكلّم » تعبير نموده است مقام احديّت جمع است و مراتب و درجات آن بعينها متّحد است با درجات و مراتب وجودى آن ، كه اين كتاب بر او نازل شده‌است ! ! » « 1 » پيامبر صلى الله عليه و آله از ديدگاه آيات و روايات آرى ، او خاصّهء بنى آدم و خلاصهء هر دو عالم ، سراج سراچهء كاينات و گل گلزار موجودات ، نور حديقهء آفرينش و نور حدقهء بينش است . صدر نشين صُفّهء لولاك و تكيه گزين مسند وَما أرْسَلْناكَ ، طوطى شكرفشان شكرستان سُبْحانَ الَّذى

--> ( 1 ) - رسايل قيصرى : 125 - 130 .